صنايع دستي بعنوان قديمي ترين حرفه و صنعت کشور وکاربردي ترين هنر سرزمين مان از گذشته هاي دور تا به امروز جايگاه رفيعي در فرهنگ و اقتصاد جامعه ما داشته است، حاصل بررسي هاي انجام شده که توسط شخصيت‌هايي چون: رمان گريشمن ،هانري رنه الماني،اريک اشميد، هرتسفلد و غيره. در مناطق مختلف کشورمان انجام گرفته است، نهايتا گنجينه اي از اطلاعات باارزش صنايع دستي را پيش روي ما قرار داده که نمايانگر ذوق سرشار،اخلاص،ايمان و هنر مردمان سرزميني است،که از هزاران سال پيش تا به امروز سهم شايسته اي در فرهنگ و هنر جامعه جهاني و توسعه و تکوين آن داشته اند.

صنايع دستي ايران به دليل آنکه تبلور عيني فرهنگ اصيل، بومي، مردمي و معنوي کشور است،همواره معرف خصوصيات بارز و شاخص هنر و تمدن ايران بوده و بدليل آنکه در کنار کار کشاورزي و دامداري براي قشر کثيري از افراد ايجاد شغل جنبي و حتي در شهرها ايجاد شغل مولد و اصلي کرده است از نظر اقتصاد و صنعت و بويژه اشتغال و درآمد و ديگر شاخص‌هاي اقتصادي نظير توليد ناخالص ملي،درآمدملي و درآمد سرانه نيز حائز اهميت شاياني بوده و هست.
اين «هنر-صنعت»اصيل و ارزنده مهمترين و عمده ترين منبع تامين درآمد ارزي غير نفتي است ،لذا از ديدگاه تأمين بخشي از نيازهاي ارزي و افزون بر آن از نگاه جلب و جذب گردشگر نيز شايسته ودر خور توجه خاص است.
با توجه به آنچه گفته شد، و اينکه در برنامه هاي توسعه اقتصادي واجتماعي،توجه به اشتغال ،برنامه- ريزي آموزشي با جهت گيري اشتغال ،توليد و توسعه صنايع درآمدي جديد ،تأمين و تعميق درآمدهاي ارزي رفع موانع بيکاري از مهمترين برنامه ها بوده و صنايع دستي بعنوان صنعتي مستقل و بومي مي تواند نقش ارزنده وتعيين کننده اي دراين رهگذر داشته باشد وضمناً به عنوان توليدي فرهنگي بيشترين سهم را در معرفي فرهنگ اصيل ايران اسلامي ايفا کند.

صنايع دستي با تمام ويژگي‌هاي فرهنگي هنري،اقتصادي،اجتماعي خاص خود چون ديگر صنايع کوچک در رشد و توسعه اقتصادي کشور نقش به سزايي دارد بديهي است که چنانچه تاريخ صنايع گوناگون را بررسي کنيم ريشه يابي آنها صنايع دستي است و مي تواند بستر مناسبي جهت رشد فرهنگ صنعتي ايجاد کند و داراي اثرات قابل ملاحظه اي در برطرف کردن و يا تخفيف و تعديل مسائل اجتماعي و توسعه اقتصادي است،ضمن آنکه نقش فرهنگي صنايع دستي نيز حائز اهميت فراوان است، آنچه که مسلم است از شاخص هاي مهم توسعه براي هر کشور وضعيت صنعت آن کشوراست.

در اين راستا دسته بندي ممالک توسعه يافته با محوريت صنعت انجام گرفته است .صنايع کوچک به عنوان بخش قابل توجهي از صنايع کشورهاي درحال توسعه در جنبه هاي مختلف اجتماعي، توليد صنعتي و ارائه خدمات درحال نقش آفريني هستند و در بسياري از کشورها صنايع کوچک با اشتغال زايي ايجاد تحول و نوآوري و پيشرو در ابداع فناوري جديد و توسعه صادرات نقش قابل توجهي در توسعه اقتصادي کشور ايفاء مي‌کنند .

استان کردستان داراي ذخاير و پتانسيل هاي متنوعي است که با ظرفيت سازي در امکانات موجود شاهد پيامدهاي چشمگيري در توسعه اقتصادي منطقه خواهيم بود .ذخاير طبيعي مانند آب فراوان، جنگل‌ها ، مراتع و ذخاير معدني ، مزيت هاي نسبي بازري براي منطقه محسوب مي‌شود .
قرار گرفتن استان کردستان در رديف 5 استان برتر در توليد گندم ، توليد بيش از يک ميليون تن محصولات باغي وزراعي، وجود سنگ‌هاي قيمتي در استان و ظرفيت معدن‌هاي فعال استان بالغ بر 2 ميليون تن در سال، شهرت صنايع دستي استان بخصوص گليم، قالي و نازک کاري در سطح جهاني، جاذبه هاي توريستي، هم مرزبودن با عراق، وجود نيروي کار مناسب و نيروهاي متخصص به وضوح زمينه فعاليت هاي اقتصادي وصنعتي را در منطقه آشکار مي کند.

با توجه به مزاياي نسبي فوق با ايجاد صنايع تبديلي درحد گسترده بمانند ايجاد دهها کارخانه آرد و صدها کارگاه مدرن سنگبري ، ايجاد کارخانجات محصولات غذايي و همينطور کارگاه‌هاي وسيع صنايع دستي ، مي‌توان استفادة بهينه از مواد اوليه موجود در استان کرد .
در اين راستا تاثير بسزايي در رفع معضلاتي چون مهاجرت ، فقر ، بيکاري ، بالابودن درآمد سرانه و نهايتا ارتقاي و نقش استان در توليد ناخالص ملي مي‌شود .

بنابه تحقيقات انجام شده يکي از مهمترين صنايع اشتغالزاي استان ، صنايع دستي است .
صنايع دستي به دليل دارا بودن بار فرهنگي ، درآمد زايي ،ارزش افزوده بالا، عدم نياز به سرمايه گذاري زياد امکان توسعه در مناطق شهري وروستايي را دارد.

صنايع دستي در کردستان
در طول تاريخ بشريت هنرهاي دستي همواره بخشي از نيازهاي روحي و مادي انسان را برآورد کرده است . کردستان با بيش از چند هزار سال قدمت در زمينه هنرهاي دستي و فرهنگ غني اين منطقه ، خود را از پيش کسوتان صنايع دستي مي داند ، آثار بجا مانده در غار کرفتو و زيويه (سقز) که در پي کاوش‌هايي که در سال 1947م. «1325ه.ش» بعمل آمد گنجينه اي از اشياي زرين و مفرغي و محصولات تهيه شده از عاج که به حدود قرن هفتم ق.م يعني آغاز دوره حکومت مادها تعلق دارد مؤيد اين مطلب است. هنر سفال گري از زمان‌هاي بسيار کهن در کردستان رايج بوده و کشف اشياء سفالين در گورستان‌هاي موجود در کردستان گواه اين ادعاست ،در دوره ساسانيان جنس لعاب تکامل يافته و هنر کاشيکاري نيز در قرن 13هجري به بعد رو به پيشرفت نهاد،نمونه بارز اين مطلب کاشي کاري مسجد دارالاحسان و دارالامان سنندج و خانه هاي قديمي آن است . نازک کاري و اروسي سازي چوب نيز از همين زمان شروع شد و ما در اين دوره شاهد آثار بسيار زيبايي همچون در و پنجره هاي اروسي شده واشياء نازک کاري بسيار با ارزش هستيم. اروسي‌هاي موزه سنندج از بهترين اوروسي هاي ايران و جهان است . در کنار اين صنايع دستي شاهد هنر قالي بافي و گليم بافي هستيم که با طرح هاي اصيل و رنگ هاي بسيار شاد و زيبا شهرت جهاني را به خود اختصاص داده است. در واقع طبيعت کوهستاني و سرماي زياد منطقه از يک سو و فقدان ارتباطات و قرارنگرفتن برسر،راههاي بازرگاني داخلي يا بين المللي از سوي ديگر ، موجب شد تا مردم نيازهاي اوليه خود را از قبيل منسوجات ، پوشاک ، پاي پوش و لوازم منزل را خود تأْمين کنند، تنوع زياد صنايع دستي در زمينه توليدات کالاهاي ضروري زندگي روزمره مردم، نتيجه همين عوامل و شرايط است. کالاهايي از قبيل موج، شال، جانماز، جاجيم، گليم، نمد، سفال، کلاش (پاي پوش) ، پوستين، فرنجي، کاسه و قاشق چوبي نمونه هايي از توليدات صنعتي اين استان درگذشته است که در حال حاضر نيز به حيات خود ادامه مي دهند .در پي مطالب فوق توسعه صنعت و ايجاد فرهنگ صنعتي در منطقه، در جهت محروميت زدايي و رفع معضلاتي چون فقر واستفادة بهينه از اين پتانسيل ها از سياست گذاري ضروري به نظر مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌رسد.

چنانچه ذکر شد يکي از پتانسيل هاي استان صنايع دستي است سياست گذاري و ظرفيت سازي جهت استفاده بهينه از امکانات موجود در راستاي توسعه صنايع دستي استان کردستان بنابه دلايل ذيل قابل توجه است:
- وفور مواد اوليه در منطقه در رابطه با صنايعي چون چوب و بافته هاي مختلف کردستان ميتواند بستر مناسبي جهت رشد و تقويت صنايع دستي باشد .
در استان کردستان جنگل‌هاي وسيع با تيره هاي مختلف از درختان وجود دارد .در انواع درختان، گردو و سنجد و گره هاي پر نقش و زيباي آنها برتري خاصي دارند که اين برتري به لحاظ تنوع رنگي نه تنها در استان بلکه در سطح کشور قابل توجه است به طوريکه غالبا جهت هنر معرق کاري در ديگر مناطق کشور از چوب سنجد ،گلابي و گردوي استان کردستان بنا به ويژگي‌هاي بي نظير آن استفاده مي‌شود .
انواع گياهان رنگزا و همچنين درصد بالاي رشد دامپروري در منطقه ، مواد اوليه قالي و گليم (پشم) و ديگر دست بافته ها را مهيا مي سازد.
انواع سنگ‌هاي گرانقيمت با تنوع رنگي کم نظير ميتواند هنر- صنعت تراش سنگ را در زمينه هاي معرق سنگ، مجسمه سازي، شومينه و هنرهاي تزئنيي در استان رشد دهد.

جاذبه هاي توريستي
وجود جاذبه هاي توريستي بسيار در منطقه و سياست گذاري هاي کلان کشوري در زمينه توسعه گردشگري که صنايع دستي مي تواند مکمل بي نظيري با جاذبه هاي توريستي باشد. توسعه گردشگري افزايش فروش محصولات را به همراه خواهد داشت که اين امر در افزايش صادرات غير نفتي تاثير بسزايي خواهد داشت. توجه به اين نکته مهم است که بر خلاف کالاهاي جديد صنعتي که در مورد صنايع دستي کشورهاي پيشرفته به عنوان فروشنده وعرضه کننده و ممالک در حال توسعه خريدار و متقاضي هستند در مورد صنايع دستي کشورهاي در حال توسعه عرضه کننده کالا بوده و ممالک پيشرفته متقاضي و خريدار آن است .

فعاليت هاي آموزشي معاونت صنايع دستي
در کردستان کمتر خانوادة روستايي را ميتوان يافت که به طور مستمر به فعاليت و توليد صنايع خانگي مخصوصا قالي و گليم و موج نپردازند و در اين رابطه زنان بمانند ديگر نقاط دنيا نقش بسزايي در توليد محصولات صنايع دستي دارند .
در سال‌هاي اخير روي آوردن جوانان به رشته هاي صنايع دستي علاوه بر روستاها در شهرستان‌هاي استان نيز از آمار قابل توجهي برخوردار است ، استقبال جوانان و حتي علاقمندان در سنين بالاتر از صنايع دستي موجب شده است که صنايع ديگري چون زيورالات سنتي کردستان، معرق و منبت چوب، سفالگري، طراحي روي سفال، سوزن دوزي، دوخت‌هاي سنتي (کردي دوزي)، مصنوعات چرم (سراجي)، سازسازي عرفاني، مصنوعات سنگ، چاپ باتيک، کلاش بافي (گيوه بافي) در کردستان توسعه يابد.

و در ادامه اين روند، علاقه مندان و صنعتگران در راستاي احياي صنايع دستي منسوخ شده استان کوشا بوده و موفق شده اند که مجدداً صنايعي چون اروسي سازي، نساجي سنتي و حصيربافي و نمد مالي معرفي و جهت احياء کارگاه هاي آن تلاش کنند.
معاونت صنايع دستي با ايجاد کارگاه‌هاي آموزشي در رشته هاي مختلف و همچنين همکاري با آموزش و پرورش در رشته هاي کار و دانش وفني حرفه اي وضعيت آموزشي صنايع دستي را تقويت کرده است.

همچنين معاونت صنايع دستي با همکاري با بهزيستي و امور زندان‌ها در آموزش رشته هاي صنايع دستي همکاري داشته و دارد.

تنظيم جزوات آموزشي در رشته هاي صنايع دستي توسط کارشناسان در سال‌هاي گذشته و اجراي آن که موجب ارتقاء علمي آموزش صنايع دستي شده است.

آمارهاي ارائه شده در سال‌هاي اخير نشان دهنده توجه خاص مردم منطقه به صنايع دستي بوده و مي‌توان با حمايت از آموزش ديدگان و تقويت دوره هاي آموزشي مي‌تواند معضلاتي چون بيکاري، مهاجر، اعتياد تاحدي مهار شود، بدون ترديد يکي از دلايل مهم در توجيه جنبه‌هاي مثبت صنايع دستي مربوط به اثرات آن در مبارزه با انواع بيکاري به عنوان يکي از مسائل پيچيده و بغرنج در کشورهاي در حال توسعه از جمله ايران است. کاربردي بودن صنايع دستي استان و اشتهار در برخي از توليدات خصوصاً گليم و قالي سنه که از لحاظ طرح و نقشه و رنگبندي بي نظير است .

معروفيت صنعتگران خراطي و نازککاري چوب سنندج در سطح بين المللي از ديگر افتخارات صنايع دستي استان کردستان است منحصر به فرد بودن پاي پوش سنتي استان کردستان (کلاش) به لحاظ نوع ساخت و کارايي آن، جذابيت زيورآلات کردستان، سنتي بودن طرح‌ها و نقش‌ها و کارگاه هاي توليدي که همچنان روش‌هاي سنتي خود را حفظ کرده اند علاوه بر جنبه هاي هنري از لحاظ گردشگري نيز حائز اهميت بوده و مي تواند براي هر مسافر و گردشگري جذاب باشد.

وجود بيش از 30 تعاوني تخصصي صنايع دستي درکردستان

بستر سازي توسعه مشارکت بخش خصوصي و حمايت از تعاوني ها و تشکل هاي غير دولتي و وجود بيش از 30 تعاوني تخصصي در سطح استان، تقويت بنيه مالي صنعتگران از طريق افزايش تسهيلات مالي و اعتباري. واگذاري آموزش‌هاي صنايع دستي به بخش خصوصي و حمايت و کمک به توسعه و افزايش توليد و فروش آن و در کنار موارد ذکر شده، فعاليت‌ها و پتانسيل هاي موجود در معاونت هنرهاي سنتي و صنايع دستي استان کردستان از جمله وجود ساختارهاي آموزشي در سطح استان (21 ساختمان در سطح شهر وروستا)، تجهيزات آموزشي مورد نياز- مربيان ماهر و با تجربه در زمينه آموزش - تجربه بيش از 30 سال خدمت در استان، سايت هاي اطلاع رساني، فروش، جزوات آموزشي، سي دي و نوارهاي آموزشي که تقريباً در سطح کشور بي نظير است که مي‌تواند در خدمت ارتقاء و رشد و توسعه استان قرار گيرد ودر رفع پاره اي از معضلات اقتصادي و اجتماعي استان مثمر ثمر بوده ودر برنامه ريزي هاي کلان مورد باشد.