استان آذربايجان غربي يکي از ۳۰ استان ايران است که در شمال غربي اين کشور قرار دارد و مرکز آن شهر اروميه است. در کنارهٔ غربي اين استان،درياچه اروميه قرار دارد. اين استان داراي جاذبه‌هاي گردشگري ، تاريخي و طبيعي بي‌شماري است که به معرفي برخي از آنها مي‌پردازيم .

مسجد جامع اروميه
اين مسجد يکي از مکان‌هاي تاريخي استان که در جنب بازار تاريخي اروميه واقع است و داراي گنبد, شبستان‌هاي ستوندار و حجرات طرفيني است. ديدن اجزاي داخلي اين مسجد از جمله محراب گچبري شده و آيات و احاديث پيامبران و امامان با خطوط نسخ و ثلث بسيار زيبا و ديدني است.

بازار قديمي اروميه
بازار قديمي اروميه در مرکز شهر اروميه واقع است قدمت آن به دوره هاي صفوي-قاجار و زنديه مربوط مي‌شود. اين بازار داراي راسته ها و چهارسوهاي زيبا و گنبد آجري است. در بازار اروميه هر راسته و بخش از سبک و شکل خاص دوره خود پيروي مي کند، بقاياي بر جاي مانده نماينده ذوق معماري دوره هاي مختلف است.

سه گنبد
بناي سه گنبد قديمي‌ترين اثر دوره اسلامي شهر اروميه است . اين برج مقبره مربوط به دوره سلجوقيان است که بصورت استوانه اي شکل دردو طبقه توسط معماري بنام منصور ابن موسي در نهايت زيبايي ساخته شده است. مصالح بنا سنگ و آجر بوده و مهمترين ويژگي آن وجود دو قاب تزييني در جبهه شمالي بنا حاوي مقرنس و گره بندي سنگي و کتيبه هاي کوفي است.

غار تمتماي(اروميه)
اين غار تاريخي در کناره رودخانه باراندوز چاي و مسلط به آن و نواحي محصور و در بخش کوهستاني مشرف بر جلگه حاصلخيز اروميه است. اين غار تاريخي متعلق به 50 هزار سال ق.م بوده و مسکن غار نشينان شکار گر است .

پل باراندوزچاي
اين پل بر روي رودخانه باراندوز واقع بين جاده اروميه به اشنويه با مصالح آجري و دهانه هاي قوسي و موج شکن هاي ذوزنقه اي متکي به تکيه گاههاي سنگي در طرفين با مصالح آجري است.محيط اطراف آن شامل دشت‌هاي سرسبز , مناطق کوهستاني با باغات سيب تفرجگاه مناسبي است .

درياچه اروميه
درياچه اروميه مهمترين درياچه دائمي ايران و بزرگترين آبگير داخلي کشور است اين درياچه حدود 4500 تا 6000 کيلومتر مربع مساحت دارد و از اين نظر بيستمين درياچه بزرگ جهان محسوب مي شود.

درياچه اروميه بين 5 تا 16 متر ژرفا دارد. آب درياچه اروميه شور است و هيچ گاه يخ نمي بندد، آب و لجن آن به دليل داشتن املاح معدني فراوان از جمله کلرور دو سديم و کلرور دو کلسيم منيزيم، خاصيت درماني و ضد عفوني دارد و جهت مداواي امراض پوستي و رفع رماتيسم و سياتيک تجويز مي شود.

برخي موجود زنده از جمله نوعي خرچنگ به درازي دو سانتي متر به نام «آرته مياسالينا» و 12 نوع جلبک که از مهمترين آنها نوعي جلبک کبود به نام سيانو في سس است نيز در آن زندگي مي کنند که به عنوان منبع غذايي پرندگان به ويژه مرغابي و فلامينگو مورد استفاده قرار مي گيرند.
اين درياچه به عنوان يکي از مهمترين زيست گاههاي حيات وحش مانند فلامينگو، پليکان، کاکايي، غاز خاکستري،‌با کلان کوچک و خروس کولي سينه سياه و انواع اردک به شمار مي رود.

قره کليسا
اين بناي مذهبي –تاريخي در 22 کيلومتري شرق شهرستان چالدران واقع بوده و از دو بخش قديمي و جديد با برج و باروي سنگي خود نمايي مي‌کند. اين بنا داراي گنبد دوازده ترک و نقش گردونه هاي خورشيد در قسمت بيروني بنا بوده در داخل آن محراب سنگي قرار دارد هر ساله ارامنه ايران و جهان براي اجراي مناسک مذهبي به اين مکان مي آيند.

مقبره سيد صدرالدين
اين مقبره متعلق به سيد صدرالدين وزير اعظم شاه اسماعيل صفوي است که در جنگ تاريخي چالدران به تاريخ 920 ه.ق با عثمانيان به شهادت رسيد. اين بناي عظيم بصورت 6 گوش با گنبدي دو پوششي که از روي پي اصلي ساخته شده در ميان دشت تاريخي و زيباي چالدران مکان مناسبي براي گردشگران است.

تپه قلايچي
در 8 کيلومتري شمالشرق بوکان واقع شده و محصور در تپه هاي اطراف با داشتن مناظر طبيعي و معماري ارزنده مربوط به ايزرتو مرکز اقدام مانا اولين پادشاه ماد در ايران حائز اهميت است. معماري مکشوفه از حفاري اين محل با داشتن معبد بزرگ در وسط و حصار دور بافت مذهبي جاي بسيار ديدني براي گردشگري است.

تپه حسنلو
حسنلو به اشعاع 20 متر از سطح زمين هاي اطراف واقع در دشت سلدوز (نقده) در غرب درياچه پشت سد مخزني حسنلوي گل با داشتن باغات سرسبز , مراتع وسيع و مجاورت با چندين تپه باستاني قرار گرفته است. بر اساس مطالعات اين تپه در ده دوره مورد سکونت قرار گرفته است که دوره دهم و قديمي ترين آن مربوط به هزاره ششم قبل از ميلاد بوده و لايه اوّل آن مربوط به اواخر دوره ساساني و اسلامي است و نيز حجم وسيع معماري در طبقه IV آن حاوي معابد متعدد ، قربانگاه ، حياط هاي روباز با استل هاي بر افراشته و محل کشف جام حسنلو مکان بسيار جلب توجه مي‌کند. برج و بارو و سه تالار ستوندار از عمده واحدهاي ساختماني مکشوفه در اين دوره هستند شواهد حفاري مؤيد آن است که هر سه بناي ستوندار به عنوان يک مرکز مذهبي مورد استفاده بوده اند.

مجموعه ميراث جهاني تخت سليمان
اين مجموعه تاريخي در 45 کيلومتري شمالشرق تکاب واقع است. اين محل داراي برج و باروي سنگي بيروني با درياچه هميشه جوشان خود منظره بسيار بديع و ديدني دارد داراي آثار متعدد تاريخي در اطراف درياچه از جمله آتشکده آذرگشسب ، ايوان خسرو ، تالار شورا و موزه داخلي آن که اشياي مکشوفه از جمله کاشي هاي زرين فام و ساير اشياء تاريخي به نمايش گذاشته شده و براي بازديد علاقمندان محل بسيار ديدني و جالب توجه است.

مقبره صخره اي فخريگاه
متعلق به دوره هزاره اول ق.م داراي سرستون‌هاي مدور تزئيني شامل دو اتاق تودرتو با سه مدفن سنگي در پشت اثر مشرف بر باغات و در مجاورت رودخانه مهاباد تنها مقبره ستوندار در شمالغرب ايران است .

ايوان فرهاد(سنگر)
اين مکان تاريخي در 7 کيلومتري شمال ماکو قرار دارد شامل قلعه سنگي و مقبره صخره اي پله دار با سه اتاق تودرتو و ورودي هاي چهار گوش مستقل مربوط به امپراتوري اورارتو تنها مقبره صخره اي پيوسته بزرگ در شمالغرب ايران است.

قلعه بسطام
قلعه بسطام در 7 کيلومتري غرب قره ضيا الدين و در کنار رودخانه آق چاي محصور در مناطق کوهستاني و دشتي توسط روساي دوم يکي از امپراتوران بزرگ اورآرتو براي خداي خالدي ساخته شده است و متعلق به قرن 7 ق.م است . آثار معماري مکشوفه در دامنه کوه –دروازه سنگي و ساير بناهاي اطراف ان براي بازديدکنندگان بسيار زيبا و جالب توجه است.

تپه اهرنجان سلماس
تپه اهرنجان در داخل شهر سلماس قرار گرفته تپه و حدود 4 متر از سطح زمين هاي اطراف ارتفاع دارد. بر اساس مطالعات باستان شناسي صورت پذيرفته در اين تپه علاوه بر قطعات سفال‌هاي دوره نو سنگي و مس و سنگ تعدادي مشته سنگ،‌ سنگ ساب،‌ هاون سنگي، تيغه هاي ابسيدين و انواع ادوات ساخته شده از استخوان حيوانات نيز بدست آمده است. اين تپه يکي از قديمي ترين سکونت گاه‌هاي جوامع بشري استان در اواخر هزاره هفتم و هزاره هشتم قبل از ميلاد مسيح به شمار مي رود.

کاخ موزه باغچه جوق ماکو
اين مجموعه با زير بناي دو هزار متر مربع در داخل باغ بزرگي به وسعت يازده هزار متر مربع که داراي انواع درختان ميوه، گلها، درختان زينتي و چشم آب جاريست در روستاي باغچه جوق شهر ماکو قرار دارد. اين کاخ توسط اقبال السلطنه ماکويي از حکام دوره قاجاريه ساخته شده و از بخش هايي مانند هشتي ورودي، ساختمان اصلي قصر در دو طبقه، ساختمان سنگي دو طبقه و ساختمانهاي گلخانه، حمام، نگهباني و انباري تشکيل شده است. کاخ سردار ماکو از نظر تزئينات ويژگي هاي هنري زمان خود را دارد، گچبري ها و آيينه کاريهاي تالار حوضخانه، طاق نماهاي تزئيني، ارسي ها، کاغذ ديواريهاي گران قيمت که برخي از مخمل و داراي طرح گل و بوته اند، پرده هاي اشرافي، نقاشي هاي رنگ و روغن داخل اتاقها، مجسمه هاي گچي و وسايل زندگي شخصي سردار مکمل آرايش مجموعه است.

غار آبي تاريخي سهولان مهاباد
اين غار زيبا و ديدني در جاده مهاباد به بوکان و در جوار روستايي به همين نام قرار گرفته و يکي از شگفت انگيز ترين غارهاي طبيعي ايران است.
غار از چندين حوضچه بزرگ که بوسيله دالان هاي آبي به هم متصل مي شوند تشکيل شده و ارتفاع سقف غار از سطح آب در حوضچه آخر پنجاه متر و عمق آن در حوضچه وسط سي و پنج متر است.
داخل غار داراي آب زلال و شفافي است و ديوارهاي آن با صخره هاي سنگي آهکي پوشيده شده است. شواهد باستان شناسي از زندگي و ارتباط جوامع بشري از هزاره پنجم قبل از ميلاد مسيح (ع) در اطراف اين غار حکايت دارد.
/104